Egzamin F-gazowy: jak wygląda i jak się przygotować
Jaki certyfikat dla personelu jest Ci potrzebny, jak przebiega egzamin teoretyczny i praktyczny, co zmienia rozporządzenie F-gazowe 2024/573 i jak ćwiczyć na darmowych testach.
Kto potrzebuje certyfikatu F-gazowego?
Certyfikat dla personelu musi mieć każdy, kto instaluje, naprawia, konserwuje lub serwisuje stacjonarne urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła, kontroluje ich szczelność, odzyskuje z nich czynnik chłodniczy albo je likwiduje. Na poziomie UE obowiązuje rozporządzenie (UE) 2024/573 (nowe rozporządzenie F-gazowe, które zastąpiło rozporządzenie nr 517/2014), a rodzaje certyfikatów określa rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2215, które uchyliło rozporządzenie 2015/2067.
W Polsce certyfikaty wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT) na podstawie ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych. Ustawa nie została jeszcze dostosowana do nowych przepisów UE, dlatego UDT nadal wydaje certyfikaty w kategoriach I–IV.
Certyfikowany serwisant dokumentuje też swoją pracę: wpisy o czynnościach wykonanych przy urządzeniu trafiają do Karty Urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO). Sam certyfikat dla personelu uzyskuje się jednak w UDT, a nie w CRO.
Jak wygląda egzamin F-gazowy w Polsce
Egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej i zdaje się go w jednostce oceniającej personel akredytowanej przez UDT. Zasady określa rozporządzenie w sprawie egzaminowania i certyfikowania personelu (Dz.U. 2017 poz. 2402):
| Część teoretyczna | Pisemny test wyboru: od 20 do 30 pytań, cztery odpowiedzi do wyboru, jedna prawidłowa |
|---|---|
| Czas części teoretycznej | Nie krócej niż 90 minut |
| Próg zdawalności | Co najmniej 75% prawidłowych odpowiedzi oraz wynik pozytywny z części praktycznej |
| Część praktyczna | Dopiero po zdaniu części teoretycznej |
| Egzamin poprawkowy | Najwcześniej po 30 dniach (niezdana teoria) lub po 14 dniach (niezdana tylko praktyka; powtarza się wtedy tylko część praktyczną) |
| Szkolenie | Nieobowiązkowe; egzaminu nie można zdawać w jednostce, w której odbyło się szkolenie |
| Wydanie certyfikatu | Wniosek do UDT (papierowo lub przez eUDT); opłata UDT za certyfikat: 233,10 zł. Opłatę za egzamin ustala jednostka oceniająca. |
| Ważność | Bezterminowo; certyfikat trafia do rejestru certyfikatów dla personelu UDT |
Pytania na egzamin ustala każdorazowo komisja egzaminacyjna, więc nie ma oficjalnej, publicznej bazy pytań. Ta strona nie prowadzi szkoleń ani egzaminów; aktualne zasady i opłaty sprawdź w UDT i w wybranej jednostce oceniającej.
Kategorie I–IV i nowe certyfikaty A1–E
Obecnie UDT wydaje certyfikaty w czterech kategoriach. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2215 zastępuje je sześcioma rodzajami certyfikatów (A1, A2, B, C, D, E), które obejmują też węglowodory, CO₂ i amoniak:
Kategoria I → certyfikat A1
Wszystkie czynności: kontrola szczelności, odzysk, instalacja, naprawa, konserwacja, serwisowanie i likwidacja urządzeń o dowolnej wielkości napełnienia.
Pełny certyfikat, którego potrzebuje większość serwisantów chłodnictwa i klimatyzacji. A1 obejmuje też węglowodory.
Kategoria II → certyfikat A2
Kontrola szczelności bez otwierania obiegu chłodniczego oraz pozostałe czynności przy urządzeniach o napełnieniu poniżej 3 kg (poniżej 6 kg w systemach hermetycznie zamkniętych).
Kategoria III → certyfikat D
Wyłącznie odzysk czynnika z urządzeń o napełnieniu poniżej 3 kg (poniżej 6 kg w systemach hermetycznie zamkniętych).
Kategoria IV → certyfikat E
Wyłącznie kontrola szczelności, bez otwierania obiegu chłodniczego.
Certyfikaty B i C obejmują te same czynności co A1, ale dla instalacji z CO₂ i amoniakiem. Dotychczasowe certyfikaty zachowują ważność na warunkach, na jakich je wydano, ale zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/573 ich posiadacze muszą przejść szkolenie przypominające lub ocenę co najmniej co 7 lat, po raz pierwszy najpóźniej do 12 marca 2029 r. Szczegóły w Polsce określi nowelizacja ustawy. Firmy potrzebują osobnego certyfikatu dla przedsiębiorców, również wydawanego przez UDT.
Co jest na egzaminie teoretycznym
Minimalny zakres wiedzy określa załącznik I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2024/2215. Program certyfikatu A1 dzielimy na 15 działów, a do każdego z nich jest darmowy test online:
Podstawy i przepisy
Szczelność i czynniki chłodnicze
Podzespoły i rurociągi
Alternatywy i bezpieczeństwo
Plan nauki do egzaminu F-gazowego
- Rozwiąż test z każdego działu i zanotuj te, w których masz mniej niż 75%, czyli poniżej progu zdawalności.
- Przeczytaj wyjaśnienia i opisy działów, zaczynając od przepisów, kontroli szczelności i odzysku czynnika.
- Przećwicz obliczenia, np. ekwiwalentu CO₂, w naszych kalkulatorach.
- W ostatnich dniach przed egzaminem rób w aplikacji mieszane testy próbne, aż będziesz zdawać z zapasem.
- Część praktyczną (np. próbę szczelności, odsysanie, odzysk, lutowanie) ćwicz na szkoleniu, na prawdziwych urządzeniach.
Najczęstsze pytania
Ile pytań jest na egzaminie F-gazowym?
Część teoretyczna to pisemny test wyboru z 20–30 pytaniami i czterema odpowiedziami do wyboru, z których jedna jest prawidłowa. Trwa nie krócej niż 90 minut, a do zdania potrzeba co najmniej 75% prawidłowych odpowiedzi.
Czy pytania z tej strony są pytaniami z egzaminu UDT?
Nie. Pytania egzaminacyjne ustala komisja jednostki oceniającej. Nasze testy i aplikacja nie są oficjalne; pomagają powtórzyć te same zagadnienia, z odpowiedziami i wyjaśnieniami.
Jaką kategorię wybrać?
Do instalacji, serwisu i naprawy urządzeń chłodniczych, klimatyzacji i pomp ciepła o dowolnym napełnieniu potrzebna jest kategoria I. Kategorie II–IV mają ograniczony zakres: małe urządzenia, sam odzysk albo sama kontrola szczelności.
Czy mój certyfikat F-gazowy straci ważność?
Certyfikat UDT jest wydawany bezterminowo. Rozporządzenie (UE) 2024/573 wymaga jednak szkolenia przypominającego lub oceny co najmniej co 7 lat, po raz pierwszy najpóźniej do 12 marca 2029 r. Szczegóły w Polsce określi nowelizacja ustawy.
Oficjalne źródła
Przed zapisaniem się na egzamin sprawdź aktualne zasady:
Powtórz teorię przed egzaminem
Ponad 540 pytań F-gazowych z wyjaśnieniami, na iOS i Androida.
