Przegląd
Przed uruchomieniem lub ponownym oddaniem do eksploatacji sprawdź wytrzymałość mechaniczną, szczelność, czystość i bezpieczeństwo działania. Kontrole te stanowią część programu egzaminu na certyfikat A1 określonego w rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2024/2215. Obowiązki dotyczące F-gazów reguluje rozporządzenie (UE) 2024/573.
Próba wytrzymałościowa (ciśnieniowa)
- Cel: Sprawdzenie wytrzymałości mechanicznej przy ciśnieniu wyższym od normalnego ciśnienia roboczego.
- Medium próbne: Użyj suchego azotu wolnego od tlenu (OFN) z reduktorem. Bez redukcji ciśnienie w butli mogłoby rozerwać elementy instalacji. Nigdy nie używaj tlenu ani sprężonego powietrza: tlen może reagować wybuchowo z olejem sprężarkowym.
- Dobór ciśnienia: Sprawdź na tabliczce znamionowej maksymalne dopuszczalne ciśnienie (PS) dla każdej strony instalacji i postępuj zgodnie z zatwierdzoną specyfikacją próby. W pytaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się próbę wytrzymałościową przy ciśnieniu równym 1,1-krotności maksymalnego ciśnienia roboczego: dla 25 bar daje to 27,5 bar. Nie oznacza to ogólnego zezwolenia na przekraczanie wartości granicznych dla elementów instalacji.
- Kolejność: Przed podłączeniem węża sprawdź szczelność zespołu butla–reduktor. Po podłączeniu sprawdź szczelność, gdy tylko manometr wyjściowy wskaże ciśnienie, a następnie stopniowo zwiększaj ciśnienie.
Próba szczelności (wykrywanie wycieków)
- Cel: Wykrycie wycieków, zwykle przy niższym ciśnieniu i przez dłuższy czas niż podczas próby wytrzymałościowej. Sprawdź złącza, zawory i przyłącza za pomocą odpowiedniego płynu do wykrywania nieszczelności metodą pęcherzykową.
- Kryteria akceptacji: Brak pęcherzyków i niewyjaśnionego spadku ciśnienia przez określony czas utrzymania ciśnienia próbnego. Nie ma uniwersalnego wymogu trwania próby przez 24 godziny. Ochłodzenie obniża ciśnienie azotu; porównaj temperatury, zanim uznasz spadek ciśnienia za oznakę wycieku.
- Zakończenie: Przed próżniowaniem powoli wypuść niezanieczyszczony OFN w dobrze wentylowanym miejscu, aż ciśnienie manometryczne osiągnie 0 bar.
Próżniowanie i osuszanie
Próżniowanie usuwa powietrze i wilgoć. Powietrze podnosi ciśnienie tłoczenia, a wilgoć może powodować zatory lodowe i powstawanie kwasów. Niska temperatura spowalnia osuszanie.
- Podłączenia: Użyj przeznaczonych do tego króćców serwisowych, zestawu manometrów i węży o dużej średnicy wewnętrznej, aby zmniejszyć opory przepływu. W układzie wymaganym na egzaminie sprężarka jest odizolowana od drogi przepływu podczas próżniowania. Nie używaj sprężarki jako pompy próżniowej.
- Przygotowanie pompy: Sprawdź olej przed uruchomieniem, rozgrzej pompę zgodnie z jej instrukcją, a następnie ponownie sprawdź olej. W procedurze wymaganej na egzaminie otwórz zawór balastu gazowego przed uruchomieniem i zamknij go, dokręcając palcami, gdy wskazanie zestawu manometrów spadnie poniżej zera.
- Pomiar: Podłącz cyfrowy próżniomierz do wolnego króćca zestawu manometrów, z dala od korpusu pompy. Manowakuometry nie zapewniają wystarczającej rozdzielczości w zakresie głębokiej próżni.
- Wartość docelowa: W procedurze wymaganej na egzaminie pompę odcina się przy ciśnieniu bezwzględnym 2,7 mbar (2 Torr, około 2000 mikronów) lub niższym. Często stosowaną wartością docelową głębszej próżni jest 500 mikronów, czyli około 0,67 mbar. Postępuj zgodnie z określoną procedurą.
- Próba utrzymania próżni: Odetnij pompę i obserwuj ciśnienie. Wzrost wskazuje na nieszczelność lub pozostałą wilgoć; szybki, ciągły wzrost wskazuje na nieszczelność, natomiast wolniejszy wzrost zakończony stabilizacją wskazuje na wilgoć.
- Potrójne próżniowanie: W przypadku silnego zawilgocenia wykonaj próżniowanie trzykrotnie, przerywając pierwsze dwie próżnie przez wprowadzenie OFN.
Napełnianie instalacji
- Gotowość: Napełniaj instalację dopiero po pomyślnym zakończeniu prób i osuszania.
- Przerwanie próżni: W procedurze wymaganej na egzaminie parę czynnika chłodniczego wprowadza się przez stronę wysokiego ciśnienia. Nigdy nie dopuszczaj powietrza atmosferycznego ani cieczy do króćca ssawnego niepracującej sprężarki.
- Mieszaniny: Pobieraj mieszaniny, takie jak R-410A, w fazie ciekłej, aby zapobiec frakcjonowaniu. Postępuj zgodnie z określoną metodą napełniania i odważ ilość czynnika podaną przez producenta.
Kontrole przed uruchomieniem
- Kontrole elektryczne i mechaniczne: Sprawdź napięcie, pewność połączeń, uziemienie, kolejność faz, rodzaj i poziom oleju sprężarkowego, położenia zaworów oraz urządzenia zabezpieczające. Przed uruchomieniem potwierdź wyniki prób.
- Ochrona sprężarki: Przestrzegaj określonego czasu pracy grzałki karteru; w przykładzie egzaminacyjnym wynosi on co najmniej 12 godzin, aby usunąć rozpuszczony czynnik chłodniczy i zapobiec pienieniu oleju oraz uderzeniom cieczowym. Sprawdź kierunek obrotów: odwrotne obroty zmniejszają wydajność i mogą uszkodzić sprężarkę.
- Identyfikacja: Sprawdź oznaczenie czynnika chłodniczego, wielkość napełnienia oraz PS po stronie wysokiego i niskiego ciśnienia. Sprawdź oznakowanie symbolem płomienia w przypadku palnych czynników chłodniczych, w tym A2L.
- Parametry odniesienia: Zapisz ciśnienia ssania i tłoczenia, przegrzanie, przechłodzenie, prąd silnika oraz temperatury na wlocie i wylocie wymienników ciepła w określonych warunkach.
Pomiar CO₂ w otaczającym powietrzu nie jest uniwersalną kontrolą przed uruchomieniem; stosuj wymagania bezpieczeństwa obowiązujące w danym miejscu dla konkretnego czynnika chłodniczego.
Płukanie instalacji
Po spaleniu silnika sprężarki lub poważnej degradacji oleju usuń kwasy, szlam i produkty rozkładu. Odizoluj uszkodzone elementy, zastosuj zatwierdzoną metodę płukania zgodną materiałowo z instalacją, wymień filtry osuszacze i usuń pozostałości środka płuczącego przed końcowym próżniowaniem.
Dokumentacja
Wypełnij protokół próby ciśnieniowej, zapisując medium, ciśnienia, czas utrzymania ciśnienia próbnego, temperaturę, zmianę ciśnienia i wynik. Zachowaj wyniki próżniowania i uruchomienia. W przypadku urządzeń podlegających obowiązkowym kontrolom szczelności art. 7 rozporządzenia (UE) 2024/573 wymaga prowadzenia dokumentacji (karty) urządzenia, którą zasadniczo należy przechowywać przez co najmniej pięć lat.
Wskazówka egzaminacyjna: Rozróżniaj próbę wytrzymałościową, próbę szczelności i osuszanie. Stosuj docelową wartość próżni oraz kryteria jej utrzymania podane w procedurze.
